BASKETBOLUN TEMEL OYUNU KURALLARI

Basketbol müsabakaları 1. Lig’de üç, altyapı karşılaşmalarında iki hakem tarafından yönetilir. Müsabaka kâğıdında ilk ismi yazan takım A takımıdır ve açık renk forma giymek ve sahaya çıkacak oyuncu kadrosunu yazmak zorundadır.

Oyun, orta saha çizgisinde her takımdan birer oyuncu arasında yapılan hava atışı ile başlar. Hava atışına çıkan oyuncular, topu tek elleri ile takım arkadaşlarına kazandırma hedefini taşır. Oyun, onar dakikalık dört periyottan oluşur. Beraberlik durumunda 5 dakikalık uzatma periyodu oynanır. Her takım ilk iki periyotta bir mola, 3 ve 4. Periyotta istenildiği zaman kullanılmak üzere 3 mola hakkına sahiptir. Ancak bu iki periyotta molalar 2’yi geçemez. İkinci ile üçüncü periyot arasında 15 dakikalık devre arası verilir.

Hücum eden takım; kendi sahasını 8 saniye içinde terk etmek, 24 saniye içinde de hücumunu tamamlamak zorundadır. Aksi hâlde top kullanma hakkı rakip takıma geçer.

Oyuncu topla birlikte top sürme, pas atma, şut atma aktivitelerini yapma şansına sahiptir. Bir oyuncu top sürerken topu eline alarak durdurursa tekrar top sürme şansına sahip değildir. Topu istediği yöne ve kişiye pas ya da potaya şut olarak kullanmak zorundadır.

Her takım 5 kişiden oluşur ve takımların sınırsız oyuncu değişikliği hakkı vardır. Eğer faul hakkını doldurmamışsa her çıkan oyuncu tekrar oyuna dâhil olabilir. Her oyuncu beş faulle oyun dışında kalır, tekrar o maç için oyuna dâhil olamaz. Her oyuncunun bireysel olarak yaptığı faul sayısının toplamı, takım faullerini de belirler. Toplamda dört takım faulüne ulaşan takımın daha sonra yaptığı her faul, karşı takıma serbest atış kullanma hakkı kazandırır.

Bir takımda genel olarak bir oyun kurucu, şutör gard, kısa forvet, pota altıda oynayabilen uzun güçlü forvet ve pivot bulunur.

Oyunu bir başhakem ve iki yardımcı hakem olmak üzere 3 hakem yönetir(1.Lig için). Hakem tarafından durdurulmadıkça top potadan veya çemberden dönerse oyun devam eder. Ayrıca oyuncu sahayı belirleyen çizgilerin dışına temas etmedikçe top oyun çizgilerinin dışına değmeden havadan saha çizgisinin dışına çıksa dahi, oyuncu topu içeri çevirebilirse oyun devam eder. Her sayı atışından sonra veya hakemin düdüğü çalmasının ardından, oyun ve oyun zamanı durur. Sayı yiyen takımın pota gerisindeki çizgi arkasından topu oyuna sokması ile hem zaman hem de oyun tekrar başlar. Oyun içindeki diğer durumlara göre, hakemin gösterdiği yerlerden top oyuna sokulur.

Üç sayı çizgisi içinden yapılan her başarılı atış iki sayı, üç sayı çizgisi gerisinden yapılan her başarılı atış üç sayı olarak değerlendirilir. Faullerden veya kural ihlallerinden dolayı kazanılan başarılı serbest atışlar bir sayı olarak değerlendirilir.

Oyuncular iki durumda cezalandırılır:

1- Bireysel kural ihlalleri

2- Faul yapılan durumlar

 Kural ihlali veya hatası (hatalı yürüme, topun çizgi dışına çıkması, hücum oyuncusunun üç saniyeden fazla post içinde durması vb.) top kullanma hakkını karşı takıma verir. Yapılan bireysel fauller ( itme, çekme, vurma, tutma vb.) ise oyuncunun faul cezası almasına neden olduğu gibi faulün yapıldığı yer göz önünde bulundurularak rakip topu yandan oyuna sokar ya da serbest atış yapma hakkı kazanır.

Serbest atış hakkı adedi; faulün yapıldığı zaman, yer ve çeşidine göre değişir. Şut atışı sırasında faul yapılmış ve atış sayı olmamışsa, atışı yapan takıma iki serbest atış hakkı verilir. Eğer atış sayı olmuşsa bir serbest atış hakkı verilir. Bir takım, bir devredeki "takım faul" 4 faul sınırını geçmiş ve atış sahası dışında faul yapmışsa o zaman 2 serbest atış hakkını kullanır.

Sportmenlik dışı faul, bir oyuncuya yapılan doğrudan topla oynamaya yönelik olmayan kişisel fauldür. Faul atış halinde olmayan bir oyuncuya yapılırsa hücum eden takım 2 atış ve yarı sahadan topu oyuna sokma hakkını alır.

Teknik faul, oyunun gerektiği gibi yürümesi için her iki takımın antrenör, oyuncu ve idarecilerinin hakemler ile iş birliği içinde olmamalarıdır. Cezası 1 atış ve yarı sahadan başlanmasıdır.

Diskalifiye faul, bütün bu faullerin bariz bir şekilde çiğnenmesi sonucunda bu olaylara sebebiyet verenlerin oyundan ihracıdır. Cezası oyun içinde 2 atış ve kenardan oyunun başlaması, oyun dışında ise hakemin yazacağı rapor doğrultusunda alınabilecek maç cezalarıdır.

Murat Bilgin